Tư vấn tình huống cụ thể về tranh chấp quyền sử dụng đất liên quan đến thừa kế

(Luật Tiền Phong) – Tuần này, chúng tôi gửi đến các Quý bạn đọc bài viết tư vấn về một trường hợp tranh chấp quyền sử dụng đất cụ thể. Mời Quý bạn đọc tham khảo.

Câu hỏi:

“Kính gửi luật sư,

Mẹ tôi đang sử dụng 210 mét vuông đất tại Dương Nội, Hà Đông. Nguồn gốc đất mẹ tôi được ông bà ngoại tôi cho. Ông ngoại tôi mất năm 1990, bà ngoại tôi mất năm 1991. Mẹ tôi lập gia đình năm 1984, sau 2 năm ở nhà chồng thì năm 1986 mẹ tôi về ở cùng ông bà ngoại tôi, mẹ tôi có hộ khẩu, Giấy khai sinh của chúng tôi đều ở địa chỉ nhà đất này.

Năm 2024, mẹ tôi cho phép tôi được dựng 1 nhà xưởng làm may trên đất, nhưng khi tôi dựng xưởng thì các bác/cậu tôi không cho và bảo đất của ông bà nên phải chia thừa kế. Các bác bảo chỉ cho mẹ tôi phần đã làm nhà (khoảng 80m2), còn lại phải chia 100m2 cho các bác (phần đất vườn). Tuy nhiên, đất nhà tôi dài 20m, rộng ngang 11m, nếu cắt 100m2 cho các bác thì nhà tôi chỉ còn khoảng 60m2 đất ở, vì còn cắt 2m ngang làm lối đi chung. Tôi đề nghị được làm GCNQSDĐ xong thì bán, rồi chia theo giá trị các bác 100m2, nhưng các bác không nghe.

Luật sư cho tôi hỏi, tôi có thể làm GCNQSDĐ lần đầu được không. Thời hiệu chia thừa kế còn không? Nếu các bác có đơn tranh chấp thì tôi nên làm gì? hoặc nếu chính quyền không giải quyết hồ sơ cấp GCNQSDĐ tên một mình mẹ tôi thì tôi nên làm gì? Luật sư hỗ trợ chúng tôi việc này thì phí như thế nào?

Mong Luật sư tư vấn và giúp đỡ.”

Luật Tiền Phong tư vấn:

Chào bạn,

Sau khi nghiên cứu câu hỏi của bạn, Luật Tiền Phong tư vấn cho bạn như sau:

1. Xác định các vấn đề cần giải quyết:

• Xác định nguồn gốc tài sản và quyền thừa kế đối với tài sản.
• Giải quyết tranh chấp phát sinh.
• Các quyền của người sử dụng đất (mẹ bạn) được thực hiện theo quy định của pháp luật hiện hành.

Dưới đây là nội dung chi tiết.

2. Xác định nguồn gốc tài sản và quyền thừa kế đối với tài sản:

Về nguồn gốc: Như bạn trình bày, tài sản là quyền sử dụng đất, có nguồn gốc do ông bà ngoại của bạn để lại.

Về tình hình quản lý, sử dụng: quyền sử dụng đất trên đã được mẹ bạn sử dụng thường xuyên, ổn định từ năm 1984 (bạn nên thu thập các tài liệu chứng minh nội dung này như: hộ khẩu từ năm 1984, giấy tờ tuỳ thân như CMND, CCCD, Giấy khai sinh, hộ khẩu gia đình, đăng ký kinh doanh nếu có.. ghi nhận đình chỉ là thông tin địa chỉ nhà, đất. Ngoài ra, bạn cũng nên thu thập các biên lai nộp thuế đất ở hàng năm, càng đầy đủ càng tốt. Trường hợp ông bà ngoại có giấy tờ giao đất, hoặc cho đất thì đây là chứng cứ rất tốt để chứng minh quyền sử dụng đất hợp pháp của mẹ bạn, với tư cách là bên được tặng cho.

Về việc đăng ký đất đai: nếu mẹ bạn khi sử dụng đất đã thực hiện thủ tục đăng ký đất đai và được ghi nhận trên hồ sơ địa chính thì rất tốt. Bạn có thể liên hệ UBND cấp xã xin sao lục hồ sơ địa chính thông tin thửa đất để làm rõ nội dung này. Trường hợp mẹ bạn chưa đăng ký đất đai thì cần xác nhận của hàng xóm sử dụng đất giáp ranh, hoặc ý kiến khu dân cư, tổ dân phố xác nhận thời điểm sử dụng đất của mẹ bạn, để làm cơ sở xác định quyền và nghĩa vụ của mẹ bạn, nó sẽ tương ứng với thời gian sử dụng đất mà mẹ bạn chứng minh được.

Quyền thừa kế: nếu sinh thời ông bà bạn có lập giấy tờ tặng cho mẹ bạn và mẹ bạn đã kê khai đăng ký quyền sử dụng đất, được đứng tên trên hồ sơ địa chính thì được coi là ông bà đã định đoạt quyền sử dụng đất trước khi mất. Trường hợp ông bà chỉ giao quyền sử dụng đất bằng lời nói và mẹ bạn chưa được cấp GCNQSDĐ thì có thể nói, quyền sử dụng đất vẫn là tài sản của ông bà, sau khi ông bà bạn mất đi, quyền sử dụng đất trở thành di sản thừa kế. Ông bà không để lại di chúc nên những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất sẽ được hưởng thừa kế theo pháp luật.

3. Giải quyết tranh chấp phát sinh:

Có thể nói, tranh chấp phát sinh năm 2024 khi bạn xây dựng nhà xưởng. Yêu cầu của các anh chị em của mẹ bạn là được chia thừa kế. Quan điểm của họ là chỉ chia cho mẹ bạn phần đã xây dựng nhà (khoảng 80m2), phần còn lại thì yêu cầu chia cho các đồng thừa kế khác.

Căn cứ vào quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015 thì:

• Hàng thừa kế thứ nhất được quy định tại Điều 651: gồm bố mẹ, vợ chồng, con của người để lại di sản.
• Nếu người để lại di sản không để lại di chúc hợp pháp thì sẽ chia thừa kế theo pháp luật căn cứ theo điều 650.
• Thời hiệu chia thừa kế đối với bất động sản là 30 năm theo Điều 623.
• Người chiếm hữu ngay tình, liên tục, công khai đối với bất động sản trong 30 năm thì được công nhận quyền sở hữu theo Điều 188.

Căn cứ vào các quy định trên, nếu mẹ bạn đã sử dụng thường xuyên, công khai, liên tục đối với quyền sử dụng đất do ông bà ngoại để lại từ năm 1984, có các tài liệu chứng minh, thì sẽ được công nhận quyền sử dụng đất trên mà không phải chia thừa kế vì đã hết thời hiệu chia thực tế và bạn được áp dụng điều kiện được công nhận quyền chiếm hữu ngay tình đối với bất động sản là tài sản của ông bà ngoại bạn.

Bạn có thể trao đổi rõ với các bác về các quy định trên để tìm hướng thống nhất quan điểm giải quyết vấn đề. Trong trường hợp cho rằng anh chị em ruột anh có thể được hưởng 1 phần tài sản là di sản của ông bà ngoại để lại thì cũng tốt, căn cứ vào quy định trên thì các bác cần phải hỏi ý kiến của mẹ bạn và mẹ bạn sẽ là người quyết định để lại 1 phần có tỷ lệ bao nhiêu trong khối tài sản để chia cho các anh chị em ruột của mình. Và nếu quyết định theo cách này, mẹ bạn đủ điều kiện để kê khai đăng ký đối với toàn bộ thửa đất, sau đó mẹ bạn định đoạt một phần (là tiền đất sau khi bán đi) hoặc là đất theo hạn mức tách thửa, có đường vào tuân thủ quy định về lối đi chung.

Trong trường hợp các anh chị em ruột của mẹ bạn vẫn tranh chấp thì thực hiện theo Điều 235, 236 Luật Đất đai 2024, bạn có thể liên hệ trực tiếp với chúng tôi để được tư vấn bằng 1 văn bản cụ thể riêng, hoặc xem nội dung tư vấn sơ bộ tại mục 4 dưới đây về quyền của người sử dụng đất trong trường hợp này.

4. Các quyền người sử dụng đất (mẹ bạn) được thực hiện

Từ những căn cứ chúng tôi trích dẫn nêu trên, Luật Tiền Phong tư vấn cho mẹ bạn một số quyền sau:

• Thông báo với các đồng thừa kế về quy định của pháp luật đối với xử lý di sản thừa kế khi thời hiệu chia thừa kế đã hết mà mẹ bạn là người sử dụng đất thường xuyên, công khai, liên tục, ngay tình từ năm 1984.
• Chuẩn bị hồ sơ, tài liệu chứng minh việc sử dụng đất (xem tư vấn tại mục 2 về giấy tờ, tài liệu cần chuẩn bị).
• Kê khai, đăng ký quyền sử dụng đất tại cơ quan Nhà nước có thẩm quyền (tham khảo bài tư vấn về thủ tục đăng ký cấp GCNQSDĐ lần đầu của chúng tôi tại đây).
• Nếu có tranh chấp từ các bác (anh chị em ruột của mẹ bạn) thì giải quyết theo hướng dẫn tại Luật Đất đai 2024, mẹ bạn có quyền đề nghị UBND cấp xã nơi có đất tổ chức hoà giải đất đai, để có cơ sở các bên được nghe giải thích pháp luật, được xem các tài liệu về quyền sử dụng đất (trên hệ thống dữ liệu đất đai do UBND cấp xã lưu giữ), từ đó hiểu rõ quyền và nghĩa vụ và đưa ra phương án giải quyết tranh chấp hợp lý hợp pháp.
• Trường hợp hoà giải không đạt kết quả, cơ quan có thẩm quyền sẽ căn cứ Điều 236 Luật Đất đai 2024 để giải quyết tranh chấp. Khi tranh chấp chưa được giải quyết thì mẹ bạn sẽ không thể làm thủ tục đăng ký xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (căn cứ Điều 151 Luật Đất đai 2024).

5. Sự hỗ trợ của Luật Tiền Phong trong sự việc trên:

Như nội dung tư vấn và các quy định mà chúng tôi trích dẫn, trường hợp mẹ bạn và các anh chị em ruột của mình không tự giải quyết được tranh chấp, gây khó khăn cho mẹ bạn trong việc kê khai xin cấp GCNQSDĐ lần đầu, chúng tôi có thể hỗ trợ gia đình bạn, ở các nội dung:

• Hướng dẫn mẹ bạn chuẩn bị hồ sơ làm căn cứ chứng minh quyền sử dụng đất hợp pháp của mình.
• Phát hành thư tư vấn, chỉ rõ các căn cứ pháp luật liên quan để chứng minh quyền hợp pháp của mẹ bạn đối với diện tích đất mẹ bạn đang sử dụng. Đại diện làm việc với các anh chị em của mẹ bạn để đưa ra ý kiến tư vấn khách quan, có tình, có lý. Trên cơ sở đó giữ được hoà khí và giải quyết được nguyện vọng mẹ bạn cũng sẽ cắt lại một phần đất chia cho anh chị em của mình.
• Đại diện nộp hồ sơ đề nghị giải quyết tranh chấp đất đai, tham gia giải quyết cho đến khi giải quyết xong tranh chấp.
• Hướng dẫn chuẩn bị hồ sơ kê khai, đăng ký cấp GCNQSDĐ lần đầu, đại diện nộp hồ sơ và giải quyết cho đến khi nhận được kết quả là GCNQSDĐ.

Phí: do vụ việc phức tạp, chúng tôi mời bạn và gia đình đến văn phòng Công ty Luật Tiền Phong để được tư vấn và làm rõ phạm vi trách nhiệm theo giai đoạn, trên cơ sở đó, chúng tôi sẽ báo chi phí trước khi hai bên ký hợp đồng dịch vụ pháp lý để thực hiện.

Trên đây là tư vấn về câu hỏi của bạn, Công ty Luật Tiền Phong kính gửi bạn và gia đình tham chiếu, sử dụng. Nếu có câu hỏi nào liên quan, hoặc có nội dung nào cần làm rõ, bạn vui lòng liên hệ với chúng tôi: Địa chỉ: Tầng 3, tòa nhà Bình Vượng, số 200, đường Quang Trung, phường Quang Trung, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội, hoặc Điện thoại: 091 6162 618 / 097 8972 587, để được hỗ trợ.

Trân trọng.

Các bài viết có liên quan:

>>> Hướng dẫn hoà giải tranh chấp đất đai tại UBND cấp xã theo quy định mới nhất

>>> Tư vấn giải quyết tranh chấp thừa kế đất đai

>>> Trình tự, thủ tục tố tụng dân sự vụ án tranh chấp đất đai

———————————————-

Công ty Luật TNHH Tiền Phong

Điện thoại tư vấn: 091.6162.618 và 097.8972.587

Email: Contact@luattienphong.vn

Địa chỉ: Tầng 3, tòa nhà Bình Vượng, số 200, đường Quang Trung, phường Hà Đông, thành phố Hà Nội.